Je rentevaste periode loopt af: wat het per maand met je huishouden doet

Loopt je rentevaste periode af, dan gaat je bruto maandlast bij een hypotheek van €350.000 en twee procentpunt meer rente ongeveer €256 omhoog. Dat bedrag is zelden het echte probleem. Het is de druppel: bij een gezin met twee inkomens en €6.000 netto is het 21 procent van wat er aan het eind van de maand overblijft.

Cijfers bijgewerkt op 6 september 2026. Ik reken hieronder alleen het verschil in maandlast uit en daarna wat dat met een huishouden doet. Dit is geen hypotheekadvies, ik vergelijk geen rentes en noem geen aanbieders.

Hoeveel gaat mijn maandlast omhoog als de rente stijgt?

Hieronder staat het verschil in bruto maandlast voor drie hypotheekbedragen, bij een annuïteitenhypotheek van 30 jaar waarvan er 10 om zijn. De uitgangsrente is 2,0 procent, want dat is ongeveer wat je betaalt als je in 2016 tien jaar vastzette met NHG.

De kolom van twee procentpunt staat in terracotta omdat dat het geval is dat nu speelt: wie in 2016 tien jaar rentevast met NHG koos betaalt waarschijnlijk net onder de twee procent, en krijgt bij afloop in 2026 een voorstel van rond de vier procent (Van Bruggen, 26 maart 2026). De formule is de gewone annuïteit, M = P × i / (1 − (1 + i)⁻ⁿ), met i de maandrente en n het aantal maanden. De nieuwe last rekent over de restschuld, niet over het oorspronkelijke bedrag: bij €350.000 staat er na tien jaar aflossen nog €255.725.

Wat is dat bedrag van wat er overblijft?

Dat is de vraag die op geen enkele hypotheekpagina beantwoord wordt, en het is de enige die telt. Een gezin met twee inkomens, twee kinderen en één auto houdt bij €6.000 netto per maand ongeveer €1.247 over, na alle vaste lasten en dagelijkse uitgaven. Hieronder wat de vier kolommen van hierboven daarvan opeten bij een hypotheek van €350.000.

Vergeleken wordt op maandlast en op wat een huishouden van deze samenstelling overhoudt, niet op vermogen, niet op wat je verder nog aan de woning uitgeeft en niet op de aftrek. De maatstaf voor dat laatste getal zijn mijn eigen 5 doorgerekende huishoudens, dus een kleine n.

Waarom voelt €100 als €300?

Omdat de rest van het budget al strak stond. Bij een huishouden dat elke maand €1.247 overhoudt is dit geen post erbij, maar een hap uit het enige stuk dat nog beweegt. Alle andere posten liggen vast: de energierekening, de verzekeringen, de opvang, de auto. Wat er dan gebeurt is niet dat je €256 minder uitgeeft, maar dat je het weghaalt bij het enige potje zonder incasso, en dat is meestal de reservering voor vakantie, onderhoud en december.

Daar komt bij dat de brief niet alleen staat. De vorige rentevaste periode ging in rond 2016, en sindsdien zijn de kinderen ouder geworden, is er misschien een tweede auto gekomen en is de energierekening een andere post dan hij was. De maandlast is de zichtbare verandering. De onzichtbare is dat alles eromheen in tien jaar is meegegroeid, terwijl de begroting dezelfde vorm hield.

Wat kijk je na vóór je verlengt?

Alleen de huishoudkant, want over de rentekeuze zelf ga ik niets zeggen. Drie dingen, in deze volgorde:

1. Welke posten zijn sinds de vorige keer meegegroeid? Neem de vaste lasten van nu en zet ze naast die van tien jaar geleden. Energie, verzekeringen, abonnementen en de auto zijn de vier die bij bijna iedereen anders staan dan bij het afsluiten. Dat is de bandbreedte waarbinnen je moet opvangen.
2. Wat reserveer je per maand voor de jaarrekeningen? Vakantie, onderhoud, december en de gemeentelijke aanslag zijn samen bij de meeste koopwoninghuishoudens groter dan de rentestijging. Staat daar niets voor apart, dan komt het verschil daar straks vanzelf uit, alleen ongepland.
3. Wat blijft er nu werkelijk staan aan het eind van de maand? Niet wat je denkt over te houden, maar wat er over drie maanden gemeten daadwerkelijk bleef. Dat getal, min het verschil uit de rekenaar hierboven, is je nieuwe ruimte.

Wat doe je met de brief?

De volgorde die ik zou aanhouden: eerst het huishouden doorrekenen, dan pas de rente kiezen. Dat klinkt omgekeerd, want de brief heeft een datum en je huishouden niet. Maar de rentekeuze is een keuze over hoeveel zekerheid je wilt, en die vraag kun je pas beantwoorden als je weet hoeveel schommeling je aankunt. Wie niet weet wat er overblijft, kiest de rentevaste periode op gevoel of op wat de rente vandaag doet, en dat zijn allebei geen argumenten over jouw situatie.

Praktisch betekent dat: je hebt meestal drie maanden tussen het voorstel en de ingangsdatum. Gebruik de eerste twee weken voor de huishoudkant, en pas daarna voor de vergelijking van aanbieders en periodes. Voor dat tweede deel zijn er goede plekken, en dit is er geen van.

Wanneer is het wel een vraag voor een adviseur?

Zodra het over de hypotheek zelf gaat en niet over het huishouden. Welke rentevaste periode bij je past, of oversluiten naar een andere geldverstrekker loont, wat een boeterente of rentemiddeling in jouw geval doet, wat er met een aflossingsvrij deel gebeurt, of het slim is om extra af te lossen: dat is allemaal vergunningplichtig advies en daar heb je een hypotheekadviseur voor nodig. Ik doe iets anders, en ik doe alleen dat: kijken waar het geld van een huishouden blijft.

Eén gezin met een koopwoning dat ik heb doorgerekend

Tweeverdieners, 3 kinderen van 9, 12 en 14, koopwoning, 2 auto's, samen €7.880 netto. Hun hypotheek stond op €1.860 per maand. Vooraf dachten zij dit: “Ik denk vooral boodschappen en de kinderen. Mijn partner denkt juist aan alle losse uitgaven.” Zij misten naar eigen schatting 500 tot 750 euro per maand.

Mijn conclusie was: geen enkele buitensporige vaste last. Het probleem zat in de combinatie van veel vrij besteedbare uitgaven, bijna 1.000 euro per maand aan voorspelbare jaaruitgaven, en sparen zonder die jaaruitgaven eerst te reserveren. Hun jaarlijkse kosten: circa €11.600 per jaar: vakantie €6.000, feestdagen €2.000, huis en tuin €2.400, overige €1.200. Dat is precies het punt van dit artikel: de post waar je een brief over krijgt is zelden de post die het verschil maakt. Het hele rapport staat op hun rapport. Bij 2 van de 5 huishoudens die ik doorrekende was de conclusie trouwens dat er niets te repareren viel.

Verder lezen over wonen en het huishoudbudget

• Wat kost een hogere hypotheek echt per maand?
• Wat geeft een gezin uit per maand? De begroting per post
• Samen €6.000 netto en toch niets over
• De kostenkalender: welke maand welke rekening brengt
• Is €4.000 netto een goed salaris?

Weet je na de analyse dat jullie afwijken, maar niet of het aan de woonlast ligt of aan alles eromheen, dan houdt een vergelijking op. Daarvoor moet iemand naar jullie hele maand kijken. Dat is wat ik doe in de Geldscan van €49, met de hand, binnen twee werkdagen.

Geschreven door Jarno Koopman

Keihard werken en tóch niets overhouden. Dat gevoel ken ik. Goed salaris, niks geks gedaan, en toch liepen de spaarpotten leeg. Nu kijk ik als financieel coach mee met mensen in dezelfde situatie. Meer over mij →