Waarom hou ik nooit geld over, terwijl ik goed verdien?

Als je goed verdient en tóch nooit iets overhoudt, voelt dat als falen. Je hoort jezelf denken: ik verdien meer dan genoeg, dus dit zou niet moeten kunnen. Maar het kan wel, en het overkomt veel meer mensen dan je denkt. Het ligt zelden aan je inkomen. Het ligt aan de structuur eromheen.

Kort gezegd: geld verdwijnt vooral als het onzichtbaar is. Vaste lasten en abonnementen die stilletjes groeien, uitgaven die je niet bijhoudt, en een inkomen dat zonder plan meteen weer opgaat. Een hoger salaris repareert dat niet, een vast systeem wel.

Een goed inkomen voelt nooit zo goed als het klinkt

Wie netto €3.500 of €4.000 binnenkrijgt, hoort van de buitenwereld dat dat veel is. En op papier is het ook veel. Maar van je brutoloon blijft minder over dan je verwacht, en van je netto verdwijnt het grootste deel aan vaste lasten voordat je een euro bewust uitgeeft. Hoe dat precies werkt, lees je in mijn uitleg over waar je salaris naartoe gaat op je loonstrook.

Daar komt een sociaal mechanisme bij. Klagen over geld terwijl je goed verdient voelt ongepast, dus zwijg je erover. Het gevolg is dat veel mensen met een prima inkomen in stilte hetzelfde knagende gevoel hebben: er klopt iets niet, maar ik kan er met niemand over praten.

Vier manieren waarop je geld onzichtbaar verdwijnt

Het verdwijnt bijna nooit via één grote uitgave. Het zijn vier kleinere lekken die samen een groot gat slaan.

Het eerste lek zijn de vaste lasten die sluipend groeien. Een gemiddeld huishouden is meer dan de helft van het inkomen kwijt aan vaste lasten, terwijl het Nibud rond de 50 procent als gezond beschouwt. Abonnementen tellen daarbij hard op: een gemiddeld gezin betaalt inmiddels meer dan €200 per maand aan streaming, sport, apps en telecom samen. Veel mensen schatten dat op ongeveer de helft.

Het tweede lek is alles wat je niet bijhoudt. Pinnen en tikken voelt niet als geld uitgeven. Boodschappen, lunches, een terrasje, bezorgmaaltijden: stuk voor stuk klein, bij elkaar honderden euro's per maand waar geen budget op staat. Vraag iemand wat hij aan boodschappen uitgeeft en het antwoord is bijna altijd te laag.

Het derde lek is de buffer die er niet is. Een kapotte wasmachine, de jaarlijkse verzekeringspremie, de tandarts: dat zijn geen verrassingen, ze komen elk jaar. Maar zonder apart potje betaal je ze uit je lopende maand, en dan klopt die maand niet meer.

Het vierde lek is levensstijlinflatie. Elke keer dat je meer ging verdienen, ging je net iets ruimer leven: een duurdere auto, een grotere woning, vaker uit eten. Niet verkeerd, maar het verklaart waarom je met twee keer het inkomen van tien jaar geleden alsnog niks overhoudt. Meer hierover lees je in mijn artikel over levensstijlinflatie.

Waarom meer verdienen het niet oplost

De reflex is logisch: hou ik niks over, dan moet er meer bij. Maar in Nederland levert een bruto stijging vaak verrassend weinig netto op. Door de belastingschijven en de afbouw van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting loopt het effectieve tarief op een groot deel van je inkomen op tot ver boven het schijftarief. En boven €78.426 betaal je over elke extra euro het toptarief van 49,5 procent.

Bovendien beweegt je uitgavenpatroon mee omhoog. Zolang het lek in de structuur zit, loopt een hoger inkomen er gewoon doorheen. Daarom voelt een opslag vaak na een paar maanden alweer als niks. Dat is geen gevoel, dat klopt. Ik leg het uit in mijn stuk over waarom een salarisverhoging zo weinig netto oplevert.

Wat wel werkt: eerst inzicht, dan structuur

Mensen die hetzelfde verdienen maar wél overhouden, doen één ding anders. Ze laten hun inkomen niet op één hoop staan. Ze verdelen het meteen: vaste lasten van een aparte rekening, een vast bedrag voor dagelijkse uitgaven, en spaardoelen die automatisch worden afgeroomd op de dag dat het salaris binnenkomt. Wat overblijft is van hen, zonder schuldgevoel.

Maar voordat je gaat verdelen, moet je weten wat er nu gebeurt. Niet schatten, maar zien. Pak de afschriften van de afgelopen twee maanden en tel drie dingen op: je vaste lasten, je dagelijkse uitgaven, en wat er werkelijk overblijft. Negen van de tien keer zit de verrassing in de middelste categorie.

Wil je dieper op de oorzaken in, lees dan ook goed salaris en toch krap en, als je samen een huishouden voert, waarom tweeverdieners toch krap zitten.